تبلیغات
حیدر امیر حق
آخرین مطالب
برپایی مراسم پر فیض زیارت عاشورا در دهه اول ماه محرم در دارالصادقیون
وقتی حضرت آیت الله بیدآبادی (ره) قلب زن رقاص و اشرار را از شیطان تخلیه کرد
اطلاعیه مراسم جشن باشکوه عید غدیرخم
امروز چه قدر مدینه بوی غربت می دهد
بهرام گور و وزیر خائن
اطلاعیه برگزاری مراسم شهادت امام جعفر صادق علیه السلام
پایگاه فرهنگی مذهبی دارالصادقیون در روستای حسن آباد حضرت صادق الائمه علیه السلام افتتاح شد..
ولادت حضرت امام حسین (ع) ، حضرت ابوالفضل (ع) و حضرت امام سجاد (ع) ،روز جانباز و روز پاسدار گرامی باد
شهادت حضرت موسی بن جعفر علیه السلام تسلیت باد
میلاد مظهر علم و عزت و عدالت و سخاوت و شجاعت، اسد الله الغالب، علی بن ابیطالب، مبارک باد . . .
ولادت با سعادت دریای جود و سخاوت مبارک
پیامک روز مادر ( ولادت حضرت فاطمه سلام الله علیها )
سالروز وفات حضرت ام البنین مادر گرامی حضرت عباس (علیه السلام) تسلیت باد
گرامی باد یوم الله 22 بهمن
پیام تسلیت شهادت حضرت فاطمه سلام الله علیها
05:54 ق.ظ
533
راه های بدست آوردن اخلاق پسندیده

اخلاق نیك كمندی است كه دیگران را در دام محبت اسیر می كند و كیست كه از برخورد شایسته، خوشش نیاید و جذب چنین انسانی نشود. از امام صادق ـ علیه السلام ـ پرسیدند: حد و مرز اخلاق نیك چیست؟ فرمود: آن است كه اخلاقت را نرم كنی، كلامت را پاكیزه سازی و با چهره ای باز و گشاده با برادران دینی ات رو به رو شوی.(1)

اخلاق نیكو و پسندیده در 3 بخش مهم متجلی است. كه عبارتند از: «خوش رویی» و «خوش گویی» و «خوش خویی.»

خوش رویی: در مواجهه دو نفر با یكدیگر و پیش از هر سخن و عمل، دو صورت با هم رو به رو می شود. مواجهه دو انسان با هم و كیفیت این رویارویی چهره ها، نقش عمده در نحوه گفتار و رفتار دارد و رمز گشایش قفل دلهاست. برخورد با چهره باز با دیگران، آنان را آماده تر می سازد تا دل به دوستی با شما بسپارند. خنده رویی و بشاش بودن، دیگران را دل و جرأت می بخشد تا بی هیچ هراس و نگرانی با شما باب آشنایی را باز كنند و سفره دلشان را پیش شما بگشایند. هنرمند كسی است كه بتواند غبار غم را از خاطره ها بزداید. به قول حافظ شیرازی:

سمن بویان، غبار غم چو بنشینند، بنشانند **** پری رویان قرار از دل چو بستیزند، بستانند

خوش گویی: یكی دیگر از شاخه های اخلاق نیك كه رابطه ها را استوارتر و پیوندها را صمیمی تر می سازد، گفتار دلپذیر و شادی بخش است. كسی كه گفتار مؤدبانه داشته باشد دیگران نیز با او مؤدبانه سخن خواهند گفت وگرنه… «كلوخ انداز را پاداش سنگ است.»

در كلام مولا علی ـ علیه السلام ـ است كه می فرمایند: اجملوا فی الخطاب تسمعوا جمیل الجواب. زیبا خطاب كنید تا جواب زیبا بشنوید: كیفیت برخورد ما با انسان های دیگر همان نتیجه را به ما بر می گرداند. ادب، ادب می آورد و توهین و فحش، بدزبانی و اهانت طرف مقابل را در پی خواهد داشت.

خوش خویی: از رموز موفقیت حضرت رسول اكرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ در دعوت و رسالت خویش، اخلاق نیكو و بر خورد شایسته و جذاب با مردم بود.

اخلاق نیك آن حضرت، امتیاز بارز ایشان بود كه با همین اخلاق نیك دلها را جذب می كرد، دشمنان را دوست می ساخت، كینه را به مهربانی بدل می كرد و به همین سبب مدال «انّك لعلی خلق عظیم» را از خدای عظیم دریافت كرد.(2)

رفتار پیامبر ـ صلی الله علیه وآله وسلم ـ با همنشینان چنین بود، دائما خوش رو و خندان و سهل الخلق و ملایم، هرگز خشن، سنگدل، پرخاشگر، بدزبان و عیب جو و مدیحه گر نبود. هیچ كس از او مأیوس نمی شد و هر كس به در خانه او می آمد نومید باز نمی گشت.(3)

وقتی محبت خود را به دیگران ببخشید، در حوادث صبور و شكیبا باشید، خشم خود را فرو خورده، خویشتن داری كنید، بدی را با خوبی پاسخ دهید و از خشونت و عصبانیت و بدزبانی و تحقیر و توهین و تكبر به دور باشید، دارای اخلاق پسندیده هستید. در معاشرت مسلمانان با هم، باید همدلی بیش از وحدت فیزیكی حاكم باشد تا به انس و الفتهای پایدار و رابطه های درونی بینجامد. با سلام و مصافحه و اخلاق نیك و چهره باز و لبخند محبت زا و غم زدا و برخورد نیك این مهم تأمین می شود.

میزان اسلامی بودن اخلاق هر فرد مسلمان را باید در نحوه معاشرتش با دیگران جستجو كرد. به تعبیر امام صادق ـ علیه السلام ـ: «پس از عمل به واجبات الهی، محبوب ترین كارها نزد خداوند آن است كه انسان اخلاقی سازگار با مردم داشته و اهل مدارا باشد».

آری گفتار و رفتار ما آئینه شخصیت ماست پس بكوشیم هر چه روشن تر و شفاف تر باشد.(4)

برای آراسته شدن به فضایل اخلاقی و داشتن اخلاقی خوب و پسندیده راهكارهای زیر مفید می باشند:

  1. اراده: اراده نقش اساسی برای رسیدن به اخلاقی خوب ایفا می كند، زیرا انسان با اراده واختیار خود است كه می تواند در جهت سعادت یا شقاوت گام بردارد. او با اراده و شایستگی، آراسته شدن به هر فضیلت اخلاقی را نصیب خود خواهد كرد. عالمان اخلاقی اراده را اولین قدم در سیر و سلوك اخلاقی دانسته اند. تا فرد نخواهد و اراده نكند و در این امر جدی نباشد راه به جایی نخواهد برد.(5)
  2. استمرار: جلب فضایل اخلاقی باید آنقدر ادامه یابد كه به صورت ملكه در آید، زیرا تكرار، علم خاصی در انسان به وجود می آورد كه در صفحه و جان آدمی نقش می بندد و هم چنین تكرار در ترك رذایل سبب می شود كه زشتی آن كاملا نمایان شود و تنفر به آن همیشه باقی بماند.(6)
  3. آسیب زدایی: قبل از ورود هر آفت و رذیله ای در فضای جان آدمی، باید از آن جلوگیری شود و چنان چه به شكلی وارد فضای جان شد قبل از آن كه به صورت غدّه سرطانی در آید، باید آن را به هر شكلی، ممكن از فضای جان بیرون كرد تا توان حركت به سمت جلب فضیلت های اخلاقی سست و كند نگردد.(7)
  4. راه دیگر برای به دست آوردن اخلاق حسنه این است كه انسان خود را وادار به انجام كارهائی كند كه ثمره و نتیجه آن اخلاق نیكو است. مثلا متكبر رخت تواضع پوشد و آن قدر این كار را ادامه دهد تا به صورت خلق و خوی درآید و خلق اولی خود را از دست بدهد و از انجام این كارها لذت ببرد.

این اعمال به مرور زمان رو به ازدیاد نهاده تا اینكه در نفس انسان ثابت شوند و این همان چیزی است كه پیامبران الهی به خاطرش از خدا عمر طولانی می خواستند.

به عبارت دیگر می توان گفت: خلق و خوی نیكو در بعضی به صورت طبیعت و سرشت و در بعضی دیگر به صورت قصد و نیت تعبیر شده.

راوی می پرسد كدام یك از این دو برتر است؟ حضرت می فرماید: كسی كه خلق نیكو به صورت طبیعت در او باشد، آفرینشش این گونه است برای حركت در مسیر دیگر یا روشی غیر از آن قدرت ندارد ولی كسی كه خلق نیكو به صورت قصد و نیت در او باشد برای انجام عبادت و اطاعت خدا باید صبر بسیار داشته باشد. بنابراین، این قسم دوم افضل و برتر است.(8)

فهرست منابع

  1. اقتباس از جواد محدثی، اخلاق معاشرت. ص50، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، 1380.
  2. همان، ص39، 40، 41، 42. 43، 44، 45، 46، 47، 48.
  3. آیت الله مكارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج24، ص386.
  4. اقتباس، محدثی، جواد اخلاق معاشرت، ص39 الی 48.
  5. رمضانی، رضا. اخلاق و عرفان، انتشارات مركز مدیریت حوزه علمیه قم. ص32 الی 42.
  6. همان.
  7. همان.
  8. مرحوم شیر، سید عبدالله، اخلاق،ترجمه كتاب اخلاق، ص37.
  9.  منبع : پاسخ 2.